روش‌های تامین مالی از طریق بازار سرمایه

یکی از کارکردهای مهم بازار سرمایه، هدایت پس‌اندازها و سرمایه‌های خرد و کلان به بخش تولید و تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی است. دستیابی به منابع مالی بنگاه‌ها از بازار سرمایه به دو روش امکان‌پذیر است: سرمایه و بدهی. در هر روش، ابزارهای متنوعی وجود دارد و شرکت‌ها می‌توانند متناسب به نیاز خود اقدام به جذب نقدینگی لازم کنند.

در هر دو شیوه، بنگاه‌های اقتصادی قادر به جذب حجم بالایی از منابع مالی هستند و امکان تامین مالی به صورت بلندمدت وجود دارد. سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان ناظر و رگولاتور حضور دارد و انتشار اوراق را کنترل می‌کند. سرمایه‌گذاران خرد با هر مبلغی قادر به شرکت در این فرایند هستند.

تامین مالی مبتنی بر سرمایه

منظور از تامین مالی مبتنی بر سرمایه، واگذاری بخشی از سهام شرکت از طریق عرضه سهام در بازار سرمایه، افزایش سرمایه و تاسیس شرکت پروژه یا صندوق پروژه است. در این فرایند، شرکت‌ها به‌جای قرض، بخشی از سهام خود را واگذار می‌کنند. با این اقدام، سهامداران نه‌تنها در سود و زیان شرکت سهیم می‌شوند، بلکه در کنترل شرکت نیز مشارکت می‌کنند. بنابراین، این شیوه از تامین مالی، سبب ایجاد تغییر در ساختار مالکیت شرکت می‌شود.

از دست دادن بخشی از مالکیت در کنار تقسیم سود و کاهش سود سهامداران با افزایش تعداد آنها جمله معایب این شیوه است. از سوی دیگر، عدم‌ تضمین بازپرداخت سرمایه یا پرداخت سود سهام، کاهش ریسک اعتیاری و افزایش قابلیت دریافت تسهیلات از مزایای تامین مالی مبتنی بر سرمایه به‌شمار می‌رود.

عرضه سهام در بازار سرمایه

تاسیس شرکت سهامی عام، عرضه سهام و/یا عرضه اولیه یکی از روش‌های جذب نقدینگی برای یک فعالیت اقتصادی است. شرکت‌ها با ورود به بازار سهام و عرضه بخشی از سهام خود در فرایند عرضه اولیه به تامین سرمایه مورد نیاز خود از طریق جذب سرمایه‌گذاران جدید می‌پردازند. نقدشوندگی بالا، دسترسی به منابع مالی، معافیت مالیاتی، سهولت در انتشار اوراق از جمله مزایای این روش است.

افزایش سرمایه

یکی از روش‌های تامین مالی شرکت‌ها، افزایش سرمایه‌ است. شرکت‌ها برای تدوام و توسعه فعالیت‌، افزایش قدرت رقابت، اصلاح و بهبود ساختار مالی شرکت، اقدام به افزایش سرمایه می‌کنند. سود انباشته، آورده نقدی سهامداران، صرف سهام و تجدید ارزیابی دارایی‌ها، 4 روش افزایش سرمایه است. هر کدام از این 4 روش، مزایا و چالش‌های ویژه خود را دارند.

برای درک اینکه کدام نوع برای تامین مالی گزینه بهتری است، باید به ساختار خود شرکت توجه کرد. به دلیل اینکه هر شرکت پیچیدگی و ساختار ویژه خود را دارد، نمی‌توان یک شیوه را ارجح دانست. در تجدید ارزیابی دارایی‌ها، در عمل پولی وارد شرکت نمی‌شود. این نوع از افزایش سرمایه، برای عملیات حسابداری و به‌منظور بهبود صورت‌های مالی شرکت‌ها انجام می‌شود. افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی و صرف سهام، سبب ورود منابع مالی جدید به شرکت می‌شود.

صندوق پروژه

این نوع از صندوق‌ها با هدف جذب سرمایه و منابع مالی طرح‌های توسعه‌ای نوآور تشکیل می‌شوند. صندوق‌های پروژه با گرد‌آوری وجوه از سرمایه‌گذاران، منابع مالی را صرف ساخت و بهره‌برداری پروژه‌های تولیدی مختلف می‌کنند. با تکمیل پروژه، سود حاصل از بهره‌برداری پروژه میان سرمایه‌گذاران تقسیم می‌شود.