صندوقهای سرمایهگذاری؛ پرکاربردترین ابزار سرمایهگذاری در بازار سرمایه
صندوقهای سرمایهگذاری، پرکاربردترین شیوه سرمایهگذاری در بازار سرمایه بهشمار میروند. آنها نهاد مالی واسطهای هستند که با گردآوری مبالغ خرد از سرمایهگذاران، به صورت تخصصی در ابزارهای مختلف سرمایهگذاری میکنند. این سرمایهگذاریها شامل طیف وسیعی از انواع سهام و اوراق بهادار، کالاهایی همچون سکه و زعفران یا حتی یک پروژه میشود.
این ابزارهای سرمایهگذاری توسط یک تیم حرفهای از تحلیلگران و کارشناسان بازار سرمایه مدیریت میشوند. تاسیس تمامی صندوقهای سرمایهگذاری فعال در بازار سرمایه، مستلزم اخذ مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار است. این سازمان تمامی صندوقها را مکلف به در اختیار قرار گذاشتن اساسنامه و امیدنامه از طریق تارنمای خود به عموم کرده است تا سرمایهگذاران پیش از اقدام به هر فعالیتی از همه جوانب و سازوکار صندوقها اطلاع یابند.
تاریخچه صندوقهای سرمایهگذاری
صندوقهای سرمایهگذاری در دنیا از سابقه کهنی برخوردارند. اولین نمونههای آن به سالهای نخستین سالهای دهه 70 سده 18 میلادی و کشور هلند بازمیگردد. در این زمان، نخستین صندوق سرمایهگذاری مدرن در پاسخ به بحران مالی 1772-1773 توسط یک تاجر ساکن آمستردام به نام آبراهام (آدریان) ونکتویچ Abraham (Adriaan) van Ketwich با هدف فراهم کردن فرصتی برای تنوعبخشی به سرمایهگذاران خرد تاسیس شد. در سالهای 1849 و 1880 نخستین صندوقهای سرمایهگذاری (investment trust) به ترتیب در سوئیس و اسکاتلند شکل گرفتند. در دهه 1890، صندوقهای سرمایهگذاری مشترک (Mutual Fund) به ایالات متحده معرفی شدند. صندوقهای اولیه ایالات متحده معمولاً صندوقهایی با تعداد ثابت سهام بودند که اغلب با قیمتهایی بالاتر از ارزش خالص دارایی پرتفوی معامله میشدند.
در ایران صندوقهای سرمایهگذاری در سال 1386 به بازار سرمایه معرفی شدند. این ابزارها، با شناختهتر شدن و با ثبت عملکرد قابل قبول و رو به رشد، روزبهروز سرمایهگذاران بیشتری را به خود جذب کردهاند. درحال حاضر صندوقهای سرمایهگذاری از نظر کمیت و کیفیت و تنوع در نحوه و ماهیت سرمایهگذاری وسیعتر شدهاند.
صندوقهای سرمایهگذاری از نظر نحوه معامله
صندوقهای سرمایهگذاری از نظر چگونگی معامله به دو دسته صندوقهای صدور و ابطالی (Mutual Fund) و قابلمعامله (Exchange Traded Fund- ETF) تقسیم میشوند. دسته اول، از طریق تارنمای هر صندوق قابل خرید یا فروش است. دسته دوم، همانند سهام در بورس معامله میشوند. به بیان دیگر، واحدهای صندوق قابل معامله در طول ساعات معاملات بورس، از طریق سامانه معاملاتی آنلاین کارگزاریها، خرید یا فروش میشوند.
صندوقهای سرمایهگذاری از نظر ترکیب داراییها
صندوقها بر اساس نوع فعالیت، ترکیب داراییها و در نتیجه میزان ریسک و بازده به انواع مختلفی تقسیم میشوند.
صندوق سرمایه گذاری درآمد ثابت
صندوق سرمایهگذاری درآمد ثابت که رقیب قدرتمندی برای سپردههای بانکی هستند از نظر آماری، بیشترین صندوقهای سرمایهگذاری در ایران بهشمار میروند. درصد بالایی از دارایی این صندوقها در داراییهایی با درآمد ثابتی همچون سپرده بانکی، اوراق مشارکت، گواهی سپرده بانکی و درصد ناچیزی در سهام سرمایهگذاری میشود.
صندوقهای درآمد ثابت یکی از کمریسکترین صندوقهای سرمایهگذاری هستند که عموما سود بیشتری نسبت به سپرده بانکی پرداخت میکنند.
صندوق سرمایهگذاری سهامی
صندوقهای سرمایهگذاری در سهام نسبت به صندوقهای درآمد ثابت، ریسک بالاتر و در نتیجه بازدهی بالاتری را دارد. حداقل ۷۰ درصد منابع این صندوقها در سهام شرکتهای بورسی و مابقی آن در سپرده بانکی، اوراق سرمایهگذاری میشود.
استراتژی صندوقهای سهامی با یکدیگر متفاوت است و میتوانند از تهاجمی تا تدافعی دستهبندی شوند. سرمایهگذارانی که قصد ورود به این صندوقها را دارند، به دلیل ماهیت این صندوقها، بهتر است دید بلندمدتی نسبت به سرمایهگذاری خود داشته باشند.
صندوق سرمایهگذاری مختلط
این نوع از صندوقها از نظر ریسک و بازده در میان دو صندوق دیگر قرار دارند. به بیان دیگر، 40 تا 60 درصد از داراییهای صندوقهای مختلط به اختیار مدیران آن در سهام و مابقی در داراییهای درآمد ثابت یا سایر داراییها سرمایهگذاری میشود.
صندوق سرمایهگذاری شاخصی
اساس سرمایهگذاری صندوقهای شاخصی در سهمهای شاخصساز بازار سرمایه است. براین اساس، صندوق شاخصی، صندوقی است که با هدف پیروی از یکی از شاخصهای بازار سهام که میتواند شاخص کل بازار، شاخص هم وزن یا شاخص 30 شرکت باشد، تشکیل میشود. بازدهی این صندوقها نیز مشابه بازدهی شاخص است.
صندوق سرمایهگذاری اهرمی
صندوق سرمایهگذاری اهرمی نسل جدیدی از صندوقهای سهامی است که هم از ویژگی صندوقهای درآمد ثابت و ثبات در بازدهی برخوردار است و همانند صندوقهای سهامی جذاب و پرریسک است. در هر صندوق سرمایهگذاری اهرمی، دو نوع واحد سرمایهگذاری وجود دارد:
- واحدهای عادی یا واحدهای صدور و ابطالی که بدون ریسک است و بازدهی مشخص و سود ماهانه ثابتی دارد.
- واحدهای ممتاز یا واحدهای قابل معامله در بورس (ETF) که پرریسک است و بازدهی مضاعفی از سرمایهگذاری را به سرمایهگذاران خود میدهد.
صندوق جسورانه
صندوقهای جسورانه بر کسبوکارهای نوپا و استارتاپها سرمایهگذاری میکنند؛ بنابراین، درصد موفقیت و کسب سود در این صندوقها کم و ریسک سرمایهگذاری بالا است. باتوجه به ریسک بالا و همچنین سرمایه زیادی که این صندوقها نیاز دارند، عموما اشخاص حقوقی و نهادهای بزرگ سرمایهگذار آن هستند.
صندوق سرمایهگذاری طلا
صندوق سرمایهگذاری طلا منابع مالی افراد را بر طلا، سکه و داراییهای مبتنی بر طلا سرمایهگذاری میکنند. اگرچه بازدهی این صندوقها همانند بازدهی طلا و سکه است؛ اما نسبت به خرید طلا یا سکه مزایای بیشتری دارند. سرمایهگذاران با هر مبلغی میتوانند واحدهای این صندوقها را خریداری کنند. با خرید این صندوقها افزون بر بهره بردن از سود حاصل از رشد قیمتی طلا، از امنیت بیشتری نسبت به نگهداری فیزیکی طلا برخوردار میشوند.
صندوق سرمایهگذاری املاک و مستغلات
همانگونه که از نام صندوقهای سرمایهگذاری زمین و ساختمان مشخص است، این صندوقها بر املاک سرمایهگذاری میکنند. باتوجه به اینکه خرید املاک سرمایه زیادی نیاز دارد، این صندوق برای افرادی که پول کافی برای خرید ملک را ندارند فرصت مناسبی بهشمار میرود.
مزایای صندوقهای سرمایهگذاری
صندوقهای سرمایهگذاری از جمله روشهای سرمایهگذاری غیرمستقیم است که از مزایای متعددی برخوردارند که عبارتند از:
- تنوع در سرمایهگذاری: صندوقهای سرمایهگذاری از پرتفوی متنوعی برخوردارند که شامل سهام شرکتهای مختلف، اوراق، سپرده بانکی و سایر داراییها است. این تنوع نه تنها سبب کاهش ریسک سرمایهگذاری میشود، بلکه سبب تنوع در استراتژی سرمایهگذاری صندوقها از تدافعی تا تهاجمی میشود.
- مدیریت حرفهای: صندوقهای سرمایهگذاری توسط یک تیم مدیریت حرفهای اداره میشوند که از تجربه و دانش لازم در زمینه سرمایهگذاری برخودارند. این تیم مسئول تحلیل بازار، انتخاب داراییها و مدیریت پرتفوی است.
- کاهش ریسک: افزایش میزان دارایی تحت مدیریت صندوق سبب تنوع سهام یا سایر اوراق میشود. با افزایش تنوع داراییهای صندوق، ریسک سرمایهگذاری نیز کاهش مییابد.
- نقدشوندگی بالا: صندوقهای سرمایهگذاری قابلیت نقدینگی بالایی دارند. به این معنی که سرمایهگذاران میتوانند هر زمان که بخواهند، سرمایه خود را برداشت کنند.
- کاهش هزینهها: به دلیل تجمیع سرمایه توسط صندوقهای سرمایهگذاری، هزینههای مربوط به خرید و فروش داراییها کاهش مییابد. همچنین، هزینه بهکارگیری نیروهای متخصص، گردآوری و تحلیل اطلاعات و گزینش سبد بهینه اوراق بهادار نسبت به سرمایهگذاری فردی و مستقیم بسیار کمتر است.
- شفافیت: تمامی اطلاعات و فعالیت صندوقهای سرمایهگذاری به صورت لحظهای از طریق تارنمای صندوق و مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران قابل مشاهده و بررسی است.
- دسترسی آسان: صندوقهای سرمایهگذاری به عنوان یک واسطه مالی، به سرمایهگذاران امکان میدهند به صورت آسان و با مبالغ خرد در بازار سرمایه سرمایهگذاری کنند.
- بینیاز بودن به دانش بالا: از آنجا که صندوقها توسط یک تیم کاردان مدیریت میشوند، سرمایهگذاران نیاز به کسب دانش یا مهارت خاصی ندارند.
به طور کلی، صندوقهای سرمایهگذاری برای افرادی که نمیخواهند به صورت مستقیم در بازار سرمایه فعالیت کنند، یک گزینه مناسب بهشمار میروند. این صندوقها باعث میشوند تا سرمایهگذاران بتوانند با ریسک و هزینه کمتر در بازار سرمایه سرمایهگذاری کنند.
معایب صندوقهای سرمایهگذاری
تنوع در صندوقهای سرمایهگذاری سبب کاهش معایب آنها نیز شده است. برای نمونه، به باور برخی از فعالان بازار سرمایه، سود کمتر صندوقها یکی از معایب آن بهشمار میرود. این در حالی است که صندوقهایی همانند صندوقهای سهامی و شاخصی یا اهرمی بسته به استراتژی مدیریت دارایی گردانندگان آن صندوقها، میتوانند ریسک بالاتر و در نتیجه سودسازی بالاتری نیز داشته باشند. صندوقهای محافظهکارانهتری همچون صندوقهای درآمد ثابت از یکسو ریسک سرمایهگذاری کمتری را متوجه سرمایهگذاران خود میکند و از سوی دیگر، بازدهی کمتری را نسبت به صندوقهایی با استراتژی تهاجمی نصیب سهامداران خود میکند.
در صندوقهای سرمایهگذاری، سرمایهگذار در انتخاب پرتفوی خود و گزینش نوع سهام یا سپرده و مدیریت آن نقشی ندارد. چنانچه او تمایل به مشارکت فعالتری در مدیریت پرتفوی خود داشته باشد، سبدگردانی برای او انتخاب بهتری خواهد بود.
صندوقهای سرمایهگذاری گروه مالی فیروزه
همانگونه که پیشتر مطرح شد، صندوقهای سرمایهگذاری بهعنوان یکی از بهترین گزینههای سرمایهگذاری در بازار سرمایه بهشمار میروند. نخستین پرسشی که هر سرمایهگذار در انتخاب صندوق با آن مواجه میشود این است که «بهترین صندوق برای سرمایهگذاری من کدام صندوق است؟» برای پاسخ به این پرسش اساسی، لازم است هر فرد نخست اهداف، میزان ریسکپذیری و افق زمانی که برای رسیدن به سود برای خود تعیین کرده است را تعیین کند. سپس، در انتخاب نوع صندوق افزون بر نحوه معامله و درصد تخصیص منابع صندوق به بازار سهام یا اوراق و سپرده، پارامترهایی همچون قدمت، عملکرد، بازدهی و بازدهی تجمعی، میزان دارایی تحت مدیریت (AUM)، حجم معاملات و میزان نوسان صندوق را بررسی کند.
صندوق های سرمایهگذاری خوشنام و پربازده بسیاری در بازار سرمایه کشور وجود دارند. در میان آنها صندوقهای فیروزه همواره در میان پربازدهترین صندوقهای بازار دیده میشود. این صندوق از نظر بازدهی و عملکرد در میان صندوقهای برتر بورس کشور قرار دارند. علاقمندان میتوانند در تارنمای هر صندوق، عملکرد آن را در بازههای زمانی مختلف مشاهده و بررسی کنند.
صندوق سهامی شاخصی فیروزه؛ صندوق سرمایهگذاری قابل معامله شاخص سی شرکت بزرگ فیروزه با نماد «فیروزه»، نخستین صندوق شاخصی کشور است که با الهام از S&P 500 در سال 1393 تاسیس شد. مزیت اصلی این صندوق سهولت در تنوع داراییها با هزینه کمتر است.
صندوق سرمایهگذاری مشترک فیروزه موفقیت؛ صندوق صدور و ابطالی فیروزه موفقیت از قدیمیترین صندوقهای سهامی کشور با استراتژی دفاعی و محافظهکارانه است. به همین دلیل این صندوق گزینه مناسبی برای سرمایهگذاری کمریسک در بازار سهام بهشمار میرود.
صندوق درآمد ثابت ارمغان فیروزه آسیا؛ صندوق سرمایهگذاری قابل معامله درآمد ثابت ارمغان فیروزه آسیا با نماد «فیروزا» از نوع صندوقهای با درآمد ثابت است. این صندوق از نظر بازده همواره بین صندوقهای برتر کشور بوده و سود بالاتر از سود بانکی را نصیب سرمایهگذاران خود کرده است.
صندوق سهامی دریا؛ صندوق سرمایهگذاری سهامی دریای آبی فیروزه قابل معامله در سهام با نماد «دریا» در آبان ماه ۱۴۰۱ با استقبال چشمگیر سرمایهگذاران پذیرهنویسی شد.
صندوق سرمایهگذاری خصوصی فیروزه؛ صندوق سرمایهگذاری خصوصی ثروتآفرین فیروزه با نماد «ثروت» با سرمایه اولیه ۱۰۰ میلیارد تومان تأسیس شد. مأموریت آن، جذب منابع مالی برای سرمایهگذاری در فرصتهای با پتانسیل رشد بالا در شرکتهای خصوصی است.
صندوق سرمایهگذاری جسورانه فیروزه؛ صندوق سرمایهگذاری جسورانه فیروزه با نماد «ونچر» با سرمایه اولیه 50 میلیارد تومان با هدف سرمایهگذاری در حوزه شرکتهای فناوریمحور و دانشبنیان تأسیس شد.
صندوق اهرمی موج فیروزه؛ صندوق اهرمی موج فیروزه یک صندوق سرمایهگذاری از نوع اهرمی است که به صورت ETF و صدور و ابطال قابلیت خرید و فروش دارد. این صندوق که در آذر ماه 1402 آغاز به کار کرد، در مدت بسیار کوتاهی قادر به ایجاد اهرم بالا برای سرمایهگذاران خود شد.
صندوق سرمایهگذاری ساحل آرامش فیروزه؛ صندوق سرمایهگذاری ساحل آرامش فیروزه به عنوان یک صندوق صدور و ابطال از نوع صندوقهای با درآمد ثابت است که تقسیم سود به صورت ماهانه دارد. (در شرف تأسیس)
سخن پایانی
صندوقهای سرمایهگذاری به عنوان یک ابزار سرمایهگذاری مناسب برای افرادی که میخواهند سرمایه خود را به صورت گسترده و متنوع سرمایهگذاری کنند، شناخته میشوند. این صندوقها از لحاظ ریسک و بازده قابل تنظیم هستند و میتوانند به عنوان یک ابزار مالی برای تنظیم پورتفوی سرمایه استفاده شوند.
صندوقهای سرمایهگذاری به دلیل تنوع و انعطافپذیری در سرمایهگذاری، محبوبیت زیادی در میان سرمایهگذاران دارند. همچنین، این صندوقها به عنوان یک ابزار مالی برای تأمین منابع مالی برای شرکتها و نهادهای دولتی نیز استفاده میشوند.
